Dünya Değişirken Biz Hâlâ Aynı Soruları mı Soruyoruz?

Türkiye – Suriye – Kürt Meselesi Güncel Konjonktürde Nereye Düşüyor?

Son zamanlarda şu duyguya sık sık kapılıyorum:
Türkiye, Suriye ve Kürt meselesi üzerine konuşurken, sanki dünyanın başka bir evresine ait bir dil kullanıyoruz.
Sorunlar gerçek, acılar gerçek; ama bu meseleleri ele alış biçimimiz, küresel konjonktürle giderek uyumsuz hale geliyor.

Bu bir “vazgeçme” hali değil.
Daha çok, zamanın ruhunu yeniden okuma ihtiyacı.

Dünya Gündemi Yer Değiştirdi

Yakın geçmişte dünya siyaseti;
haklar, kimlikler, demokrasi ve sivil toplum üzerinden konuşuluyordu.
Bugün ise tablo net biçimde değişti.

Artık belirleyici olanlar şunlar:

• Büyük güç rekabeti

• Enerji ve lojistik hatları

• Savunma sanayi ve teknoloji

• Yapay zekâ, veri ve dijital üstünlük

• Göç ve güvenlik zincirleri

Bu yeni tabloda “insan onuru”, “eşit yurttaşlık”, “toplumsal barış” gibi kavramlar,
ne yazık ki karar verici başlıklar olmaktan çıktı.
Küresel sistem için bunlar, çoğu zaman araçsallaştırılan yan unsurlar haline geldi.

Sorunlar Yapay Değil, Ama Gündem Dışı

Burada önemli bir ayrımı yapmak gerekiyor.
Türkiye–Kürt meselesi de, Suriye’nin parçalanmışlığı da yapay sorunlar değil.
Gerçekler. Yaşanmışlıkları, bedelleri, travmaları var.

Ama günümüz dünyasında bu meseleler:

• Küresel güç dengelerinin merkezinde yer almıyor

• Büyük aktörlerin öncelik listesinde üst sıralarda değil

• Daha çok “yönetilmesi gereken risk alanları” olarak görülüyor

Bu da şu sonucu doğuruyor:
Ahlaken doğru olan pek çok söz, sistem içinde karşılık bulamıyor.

Ahlaklı Ama Güçsüz Bir Dil mi Kullanıyoruz?

Bugün hâlâ:

• “Tanıma”

• “Hak”

• “Kimlik”

• “Barış”
  diliyle konuşuyoruz.

Bu dil yanlış değil.
Ama küresel sistem artık bu dile kulak vermiyor.

Bu yüzden şu soru kaçınılmaz hale geliyor:

Biz doğru şeyleri söylüyoruz ama yanlış bir dünyada mı söylüyoruz?

Belki de mesele, ne söylediğimizden çok nasıl ve hangi bağlamda söylediğimizle ilgili.

Yeni Dönemde Asıl Kırılma Nerede?

Bugün dünyada asıl kırılma hattı;
kimlikler arasında değil, güç üretenlerle tüketenler arasında oluşuyor.

Üreten:

• Ekonomik değer

• Teknoloji

• Gıda

• Lojistik

• Dijital altyapı

üreten ayakta kalıyor.

Bu tablo içinde;
sadece hak talep eden, ama güç üretmeyen yapılar etkisizleşiyor.

Belki de bu yüzden klasik “çözüm metinleri” artık havada kalıyor hissi veriyor.

O Zaman Ne Yapmalı?

Bu, “bu meseleleri konuşmayalım” demek değil.
Ama belki şunu demek gerekiyor:

Bu sorunları;

• soyut siyaset

• büyük laflar

• ezberlenmiş kavramlar

üzerinden değil;

• yerel ekonomi

• birlikte üretim

• bölgesel kalkınma

• dijital ve fiziksel ağlar

• somut karşılıklı bağımlılık

üzerinden yeniden düşünmek gerekiyor.

İnsanlar birlikte üretiyorsa,
birlikte kazanıyorsa,
birlikte hayat kuruyorsa,
kimlik çatışmaları ikincil hale geliyor.

Son Söz Yerine

Bugün hissettiğimiz “yapaylık” duygusu,
sorunların sahte olmasından değil;
dünyanın hızla başka bir yere savrulmasından kaynaklanıyor.

Sorularımız eski değil,
ama dünya artık daha acımasız, daha çıplak ve daha güç odaklı.

Belki de artık şu soruyu sormanın zamanı geldi:

Barışı nasıl talep ederiz değil,
barışı hangi somut zemin üzerinde mümkün kılabiliriz?

Bu soruya verilecek cevaplar,
yeni dönemin gerçekçi ve kalıcı yol haritasını belirleyecek.